ผลเสียจากการพนันระดับโลก: WHO และ The Lancet บอกอะไร และลอตเตอรี่อยู่ตรงไหน

สรุป

• องค์การอนามัยโลก (WHO) ประเมินว่าราว 1.2% ของผู้ใหญ่ทั่วโลกมีภาวะติดพนัน และผลเสียไม่ได้หยุดที่ผู้เล่น แต่กระทบครอบครัวและคนรอบตัว
• คณะกรรมาธิการด้านการพนันของวารสาร The Lancet Public Health (2567) ประมาณว่าผู้ใหญ่ราว 448.7 ล้านคนมีการพนันในระดับมีความเสี่ยง และราว 80 ล้านคนมีปัญหาการพนันหรือโรคติดพนัน
• ลอตเตอรี่เป็นการพนันที่คนเล่นมากที่สุดในโลก แต่สัดส่วนผู้มีปัญหาในหมู่ผู้เล่นต่ำกว่าคาสิโนออนไลน์หลายเท่า ต่ำกว่าไม่ได้แปลว่าไม่มี และถ้ารู้สึกว่าเริ่มเป็นปัญหา ปรึกษาฟรีได้ที่ 1323

การพนันทุกรูปแบบรวมถึงลอตเตอรี่มีโอกาสสร้างผลเสียต่อสุขภาพ การเงิน และครอบครัว หน่วยงานสาธารณสุขระดับโลกจึงมองเรื่องนี้เป็นปัญหาสุขภาพ ไม่ใช่แค่เรื่องนิสัยส่วนตัว บทความนี้สรุปสิ่งที่ WHO และ The Lancet รายงาน วางลอตเตอรี่ไว้ในภาพรวม และบอกช่องทางขอความช่วยเหลือในไทย โดยไม่ตัดสินใคร

WHO บอกอะไร

เอกสารข้อเท็จจริงเรื่องการพนันของ WHO (2 ธ.ค. 2567 หรือ ค.ศ. 2024) สรุปประเด็นหลักไว้ดังนี้

• ขนาดของปัญหา: ประมาณ 1.2% ของผู้ใหญ่ทั่วโลกมีภาวะติดพนัน และผู้หญิงราว 5.5% กับผู้ชายราว 11.9% ประสบผลเสียจากการพนันในระดับใดระดับหนึ่ง
• กระทบคนรอบข้าง: คนที่เล่นในระดับเสี่ยงสูงหนึ่งคน ส่งผลกระทบต่อคนอื่นเฉลี่ยราว 6 คน ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ได้เล่นเอง
• ผลต่อสุขภาพ: เพิ่มความเสี่ยงโรคทางจิตและการฆ่าตัวตาย WHO อ้างการศึกษาในสวีเดนว่าผู้มีภาวะติดพนันมีโอกาสเสียชีวิตจากการฆ่าตัวตายสูงกว่าประชากรทั่วไปราว 15 เท่า
• ผลต่อครอบครัวและการเงิน: ความสัมพันธ์แตกร้าว ความรุนแรงในครอบครัว ความเครียดทางการเงิน และการดึงเงินที่ควรใช้กับของจำเป็นไปเล่น
• ใครเสี่ยง: คนที่เพิ่งเจอเหตุการณ์ใหญ่ในชีวิต เช่น แยกทาง เกษียณ บาดเจ็บ หรือสูญเสียคนรัก และคนที่เผชิญความยากจนหรือความเหลื่อมล้ำ
• การรักษา: วิธีที่ได้ผลที่สุดในปัจจุบันคือการบำบัดความคิดและพฤติกรรม (CBT) ระยะยาว และการสัมภาษณ์เพื่อเสริมแรงจูงใจ แต่มีผู้ขอรับความช่วยเหลือเพียงราว 0.14% ของประชากร ส่วนหนึ่งเพราะความอายและการถูกตีตรา

WHO ระบุว่าลอตเตอรี่และบิงโกเป็นการพนันรูปแบบหนึ่ง แต่ชี้ว่าเครื่องพนันอิเล็กทรอนิกส์และเกมคาสิโนมักสัมพันธ์กับความเสี่ยงสูงที่สุด

สัญญาณที่ควรสังเกต: WHO อธิบายเกณฑ์วินิจฉัยตามบัญชีจำแนกโรคระหว่างประเทศ (ICD-11) ไว้ 3 ข้อ คือ ควบคุมการเล่นไม่ได้ ให้ความสำคัญกับการเล่นมากขึ้นจนเหนือเรื่องอื่นในชีวิต และยังเล่นต่อแม้เกิดผลเสีย นอกจากนี้ผลเสียเกิดได้แม้ยังไม่ถึงขั้นเป็นโรค สัญญาณง่าย ๆ คือเงินที่ควรใช้จ่ายในบ้านถูกดึงไปเล่น

The Lancet บอกอะไรเพิ่ม

คณะกรรมาธิการด้านการพนันของ The Lancet Public Health ตีพิมพ์รายงานใหญ่เมื่อ พ.ย. 2567 (ค.ศ. 2024) โดยทีมนักวิจัยนานาชาติ (เปิดอ่านได้ฟรีทางคลังเอกสารของมหาวิทยาลัยกลาสโกว์ เพราะหน้าวารสารปฏิเสธการเข้าถึงอัตโนมัติของเรา) ประเด็นที่เกี่ยวกับบทความนี้:

• จากการรวมงานวิจัยทั่วโลก ผู้ใหญ่ราว 448.7 ล้านคนมีการพนันในระดับที่มีความเสี่ยง และราว 80 ล้านคนมีปัญหาการพนันหรือโรคติดพนัน
• ลอตเตอรี่เป็นกิจกรรมพนันที่คนเล่นมากที่สุด ผู้ใหญ่ทั่วโลกเกือบครึ่ง (44.7%) ซื้อลอตเตอรี่อย่างน้อยครั้งหนึ่งในปีที่ผ่านมา
• เมื่อดูเฉพาะผู้ที่เล่นแต่ละประเภท สัดส่วนผู้ใหญ่ที่มีปัญหาการพนันสูงสุดในกลุ่มคาสิโนออนไลน์และสล็อตออนไลน์ (15.8% หรือราว 1 ใน 6) ส่วนลอตเตอรี่อยู่ที่ 2.0%
• ผู้วิจัยเตือนว่าลอตเตอรี่แบบดั้งเดิมกำลังเปลี่ยนไป หลายเกมเล่นได้ต่อเนื่องผ่านแอปบนมือถือ และมีการออกรางวัลถี่ขึ้น ซึ่งทำให้ผลิตภัณฑ์ที่เคยเสี่ยงน้อยเข้มข้นขึ้น

ลอตเตอรี่อยู่ตรงไหนในภาพนี้

จากกราฟ ลอตเตอรี่อยู่ล่างสุดเมื่อวัดเป็น "สัดส่วนต่อผู้เล่น" แต่ต้องอ่านอย่างระวังสามข้อ

1. ประเภทซ้อนทับกัน คนที่มีปัญหาจำนวนมากเล่นหลายแบบ ตัวเลขนี้จึงไม่ได้บอกว่าลอตเตอรี่เป็นต้นเหตุหรือไม่
2. สัดส่วนต่ำแต่ฐานใหญ่ เมื่อคนเกือบครึ่งโลกซื้อลอตเตอรี่ แม้ 2% ก็เป็นคนจำนวนมาก
3. กลุ่มวัยรุ่นสูงกว่ามาก รูปเดียวกันแสดงว่าในวัยรุ่นที่เล่นลอตเตอรี่ สัดส่วนที่มีปัญหาสูงถึง 11.2% ทั้งที่ควรเป็นสินค้าจำกัดอายุ

เทียบกับสลากไทย

สลากกินแบ่งรัฐบาลออกรางวัลเดือนละ 2 ครั้ง ตามคำถามที่พบบ่อยของสำนักงานสลากฯ ซึ่งยังเป็นรูปแบบที่ถี่น้อยเมื่อเทียบกับเกมที่ The Lancet เป็นห่วง แต่ช่องทางดิจิทัลก็มีแล้ว เช่น สลากดิจิทัลที่จำหน่ายผ่านแอปเป๋าตัง สิ่งที่ WHO และ The Lancet ชี้จึงใช้กับคนไทยได้ คือให้สังเกตว่าการเล่นเริ่มดึงเงินจำเป็นหรือเวลาของชีวิตไปหรือไม่ ไม่ว่าจะเล่นประเภทใด

สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลมีหน้าช่องทางช่วยเหลือการติดพนัน ระบุว่า หากท่านหรือคนในครอบครัวเริ่มรู้สึกว่าการเสี่ยงโชคไม่สนุกอีกต่อไป หรือเกิดความวิตกกังวล ขอรับคำปรึกษาได้ที่ 0-2528-9999 กด 9

ช่องทางของหน่วยงานสาธารณสุข:

• สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ของกรมสุขภาพจิต ให้คำปรึกษาฟรีตลอด 24 ชั่วโมง ตามเว็บไซต์กรมสุขภาพจิต
• ศูนย์สุขภาพจิตที่ 7 กรมสุขภาพจิต แนะนำว่า หากพบว่าตนเองเข้าข่ายโรคติดพนัน ปรึกษาได้ที่สายด่วน 1323 ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง

ถ้าคนใกล้ตัวมีปัญหา

WHO ระบุว่าความอายและการถูกตีตราเป็นเหตุผลสำคัญที่คนไม่ขอความช่วยเหลือ การพูดคุยแบบไม่ตำหนิ ฟังก่อน และชวนให้โทรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้วยกัน จึงอาจช่วยได้มากกว่าการต่อว่า คนในครอบครัวที่ได้รับผลกระทบก็โทร 1323 เพื่อขอคำปรึกษาสำหรับตัวเองได้เช่นกัน

เว็บไซต์ของเราแสดงผลรางวัลและข้อมูลเท่านั้น ไม่รับแทงและไม่ขายสลาก และอยากให้ทุกคนที่ติดตามผลหวยเล่นในงบที่เสียได้โดยไม่เดือดร้อน